Sprzedaż niepotrzebnych instrumentów finansowych (misselling)

Co to jest misselling?

Pracownicy Banków czy też innych podmiotów rynku finansowego często proponują nabycie instrumentów finansowych, które nie odpowiadają potrzebom konsumentów ustalonym z uwzględnieniem dostępnych przedsiębiorcy informacji w zakresie cech tych konsumentów lub proponowanie nabycia tych usług w sposób nieadekwatny do ich charakteru (tzw. misselling).

Missellingu należy upatrywać w tych sprawach, w których przedsiębiorca wie po rozmowie z klientem, na jaki poziom ryzyka inwestycyjnego może pozwolić sobie konsument, a pomimo tego oferuje mu produkt, który nie spełnia oczekiwań klienta.

Często zamiast bezpiecznych lokat oferują produkty bankowe obarczone dużym ryzykiem utraty kapitału np. obligacje korporacyjne (podporządkowane) czy też certyfikaty inwestycyjne. Kancelaria reprezentuje klientów w takich postępowaniach przed Rzecznikiem Finansowym oraz przed sądami powszechnymi na terenie całej Polski.

Dlaczego misselling jest nielegalny?

W obrocie prawnym obowiązuje zakaz stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych – reguluje to ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Zgodnie z tą ustawą praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu.

Nieuczciwe praktyki rynkowe mogą być dokonywane przez działanie (jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął) lub zaniechanie (jeżeli pomija istotne informacje potrzebne przeciętnemu konsumentowi do podjęcia decyzji dotyczącej umowy i tym samym powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął).

Misselling, jeżeli dotyczy większej liczby konsumentów, może stanowić także praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów opisaną w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Wówczas decyzja wydawana jest przez Prezesa UOKiK.

Przykładowo miało to miejsce w przypadku praktyk stosowanych przez Idea Bank S.A. w procesie sprzedaży obligacji korporacyjnych spółki GetBack. Prezes UOKiK dnia 3 lutego 2020 r. wydał decyzję nr RBG-1/2020, w której uznał m.in., że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów są działania Idea Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie polegające na proponowaniu konsumentom, którzy związani byli z Idea Bank Spółką Akcyjną z siedzibą w Warszawie umową o lokatę bankową, nabycia obligacji korporacyjnych wyemitowanych przez GetBack Spółkę Akcyjną w restrukturyzacji z siedzibą w Warszawie, w sytuacji, w której warunki emisji tych obligacji w zakresie ryzyka inwestycyjnego, nie odpowiadają potrzebom tych konsumentów ustalonym w oparciu o:

• charakterystykę produktów dostępnych w ofercie Idea Bank Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie z których dotychczas korzystali ww. konsumenci

oraz

• oświadczenia składane przez tych konsumentów w toku oferowania im obligacji korporacyjnych emitowanych przez GetBack Spółkę Akcyjną w restrukturyzacji z siedzibą w Warszawie przez Idea Bank Spółkę Akcyjną z siedzibą w Warszawie.

Czym jest nieuczciwa sprzedaż i jak UOKiK może na nią reagować, wyjaśnia przewodnik Urzędu „Nowe uprawnienia UOKiK w obszarze ochrony konsumentów po 17 kwietnia 2016 r. – pytania i odpowiedzi” https://uokik.gov.pl/download/17849.

Niezależnie od powyższego, przy sprzedaży instrumentów finansowych banki i firmy inwestycyjne wiążą dodatkowe, szczegółowe obowiązki wynikające z europejskich regulacji MiFID (dyrektywa 2004/39/WE) oraz MiFID II (dyrektywa 2014/65/UE), które zobowiązują te podmioty do zbadania, jeszcze przed zaoferowaniem takiego produktu klientowi, czy jest on odpowiedni dla klienta, jak również do poinformowania go o ryzyku związanym z taką inwestycją.

Jakich usług finansowych dotyczy misselling?

Misselling dotyczy najczęściej produktów finansowych, które przedstawiano klientom jako bezpieczne i gwarantujące zysk, podczas gdy w rzeczywistości wiązały się z ryzykiem utraty nawet całości oszczędności. W praktyce misselling może dotyczyć:

• obligacji korporacyjnych (oferowanych często jako substytut lokat),
• polisolokat,
• ubezpieczeń z UFK (Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym),
• certyfikatów funduszy zamkniętych (FIZ) i produktów strukturyzowanych.

Reprezentacja w postępowaniach przed Rzecznikiem Finansowym

Kancelaria reprezentuje klientów w postępowaniach toczących się przed Rzecznikiem Finansowym, które często są inicjowane przez klientów, którzy nie są jeszcze zdecydowani na wszczęcie postępowania sądowego i chcą najpierw poznać stanowisko Rzecznika Finansowego (tj. czy będzie im przychylne czy też nie).

Wszczęcie postępowania polubownego przed Rzecznikiem finansowym prowadzi do przerwania biegu przedawnienia. Postępowanie to może zakończyć się polubownym rozwiązaniem sporu, bez konieczności wnoszenia pozwu do sądu.

Zachętą do zainicjowania takiego postępowania jest z pewnością wysokość opłaty administracyjnej, która wynosi jedynie 50 zł.

Przed wszczęciem takiego postępowania konieczne jest zakończenie procedury reklamacyjnej w instytucji finansowej.

Reprezentacja w postępowaniach sądowych. Wyroki dotyczące missellingu.

W Kancelarii reprezentujemy klientów przed sądami w postępowaniach przeciwko instytucjom finansowym, takimi jak banki czy domy maklerskie.

W tych sprawach bardzo ważne jest dokładne przeanalizowanie dowodów w sprawie oraz sporządzenie pozwu, który będzie wyszczególniał nieprawidłowości, do których doszło na etapie oferowania produktu. Wsparcie radcy prawnego jest szczególnie istotne także po otrzymaniu odpowiedzi na pozew – wymaga to bowiem zapoznania się z obszernym pismem sporządzonym najczęściej przez profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego instytucję finansową oraz kilkudziesięcioma załącznikami. Nieoceniona jest zaś jego rola przy przesłuchiwaniu strony (klienta) oraz świadków zaproponowanych przez instytucje finansowe, ponieważ to jest moment, w którym znaczenia zaczynają nabierać niuanse niemające często pokrycia w dokumentach.

Kancelaria prowadzi obecnie kilkadziesiąt procesów sądowych dotyczących missellingu produktów finansowych – przeciwko bankom czy domom maklerskim. Reprezentujemy m.in. obligatariuszy poszkodowanych przy sprzedaży obligacji korporacyjnych oraz nabywców produktów inwestycyjnych oferowanych jako bezpieczne. Poniżej przedstawiamy trzy najnowsze rozstrzygnięcia uzyskane przez naszą Kancelarię (wyroki sądów I instancji), kolejne sprawy oczekują na rozstrzygnięcie.

• wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 13 marca 2025 r., sygn. akt III C 1062/22,
• wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2026 r., sygn. akt I C 1780/23,
• wyrok Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia z 13 lutego 2026, sygn. akt I C 1242/22.

We wszystkich trzech sprawach sądy uwzględniły powództwa naszych klientów przeciwko instytucjom finansowym oferującym te produkty.

Jakie dokumenty będą potrzebne do analizy sprawy?

W przypadku procesów dot. missellingu kluczową rolę odgrywają zarówno dowody osobowe, jak i dowody z dokumentów, ponieważ istotne jest nie tylko to, co wynika z dokumentów (często jedynie podstawionych do podpisu), ale także to, co faktycznie przekazywali pracownicy instytucji finansowych w trakcie spotkań z klientami. Stąd, poza niżej wymienionymi dokumentami, ważne jest również przygotowanie przez klienta opisu tego, jak wyglądało spotkanie z pracownikami instytucji finansowych (banków, domów maklerskich czy ubezpieczalni) – ile ich było, ile trwało, od kogo wychodziła inicjatywa spotkania, czy dokumenty były omawiane na spotkaniu, czy wcześniej dokumenty były przesyłane na maila, czy pytania z kwestionariuszy i ankiet faktycznie były odczytywane (pełne pytanie i wszystkie odpowiedzi), czy wyniki dot. odpowiedniości lub nieodpowiedniości danego produktu były omawiane (w szczególności – czy informowano z czym wiąże się „nieodpowiedniość” produktu), czy i jak było prezentowane ryzyko zainwestowania środków w dany produkt.

Dokumenty, które mają znaczenie przy analizie sprawy dot. missellingu:

• formularze zapisu,
• ankiety MiFID/ kwestionariusze oceny potrzeb, adekwatności i odpowiedniości,
• podpisane oświadczenia dot. produktu/ryzyka,
• maile od pracowników/doradców,
• umowy dot. produktu wraz z załącznikami (np. regulaminem),
• ulotki, materiały reklamowe,
• potwierdzenia wpłat/przelewów,
• reklamacja/odpowiedź na reklamację.

Podejrzewasz, że sprzedano Ci produkt niedopasowany do Twoich potrzeb?

Jeśli kupiłeś/aś produkt finansowy, który okazał się czymś innym, niż obiecywano (obligacje zamiast lokaty, polisę inwestycyjną zamiast oszczędności) i straciłeś/aś na nim pieniądze, nie musisz samodzielnie oceniać, czy w Twojej sprawie doszło do missellingu. Zbierz dokumenty wymienione powyżej i skontaktuj się z naszą Kancelarią. Po ich przejrzeniu przedstawimy Ci zakres i koszt odpłatnej analizy, a po jej wykonaniu – ocenę Twojej sytuacji i możliwe kroki.

Skontaktuj się z nami

📧 biuro@kancelariakhm.pl

📞 +48 721 546 744 – r.pr. Edyta Kozak – Hamala

📞 +48 721 229 559 – r.pr. Paulina Kosak