Wyrok TSUE w sprawie C-510/25 (Adazik) – co oznacza dla Frankowiczów?

10 września 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał długo wyczekiwany wyrok w polskiej sprawie C-510/25 (Adazik). Trybunał odpowiedział na pytania prejudycjalne Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczące sposobu rozliczania stron po ustaleniu nieważności umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego – a konkretnie tego, czy prawo unijne pozwala sądom stosować tzw. teorię salda, czy nakazuje trzymać się teorii dwóch kondykcji.

Co dokładnie orzekł Trybunał

Trybunał nie rozstrzygnął jednoznacznie na korzyść żadnej z dwóch konkurujących koncepcji rozliczeń. Kluczowe tezy wyroku są następujące:

• Dyrektywa 93/13 nie przesądza, który model rozliczeń – teoria salda czy teoria dwóch kondykcji – powinien być stosowany w prawie krajowym. Wybór między nimi pozostaje kwestią prawa krajowego.
• Prawo unijne, co do zasady, nie stoi na przeszkodzie, aby sąd z urzędu dokonał potrącenia wzajemnych wierzytelności banku i konsumenta – ale tylko wtedy, gdy taką możliwość przewiduje krajowe prawo procesowe lub materialne.
• Zastosowanie mechanizmu kompensacji nie może osłabiać ochrony konsumenta wynikającej z dyrektywy 93/13.
• Niezależnie od przyjętego modelu rozliczenia, konsument ma prawo do odsetek za opóźnienie od kwoty wpłaconej bankowi powyżej otrzymanego kapitału – a nie od całej kwoty świadczeń.
• Jeżeli sąd zamierza z urzędu zastosować potrącenie, musi wcześniej poinformować konsumenta o konsekwencjach takiego rozwiązania, tak aby ten mógł świadomie ocenić, czy chce się sprzeciwić unieważnieniu umowy.
• Zasady rozdziału kosztów postępowania nie mogą zniechęcać konsumenta do dochodzenia praw przyznanych mu przez dyrektywę.

Innymi słowy: teoria salda nie jest niezgodna z prawem UE, ale jej zastosowanie musi być otoczone gwarancjami proceduralnymi chroniącymi konsumenta – w tym prawem do informacji i możliwością reakcji przed wydaniem wyroku.

Co to znaczy w praktyce dla klienta

Dla osób, które jeszcze nie złożyły pozwu lub mają sprawę w toku, wyrok oznacza, że sąd może – jeśli polskie przepisy to dopuszczają – rozliczyć w jednym postępowaniu wzajemne roszczenia banku (zwrot kapitału) i konsumenta (zwrot wpłaconych rat), zamiast prowadzić dwa odrębne procesy o zapłatę. W praktyce różnica dla konsumenta sprowadza się głównie do:

• Sposobu naliczania odsetek za opóźnienie – przy teorii salda odsetki należą się tylko od nadwyżki wpłat ponad kapitał, a nie od pełnej sumy wpłaconych rat.
• Ryzyka potrącenia z urzędu przez sąd, o czym konsument musi być uprzednio poinformowany i ma prawo się do tego odnieść.
• Ewentualnego wpływu na koszty procesu – zasady te nie mogą jednak zniechęcać do dochodzenia roszczeń wynikających z nieważności umowy.

Dla osób z prawomocnie zakończonymi sprawami – wyrok TSUE nie otwiera zamkniętych postępowań i nie stanowi samodzielnej podstawy do wznowienia procesu. Zmiana dotyczy przede wszystkim spraw w toku i tych, które będą wnoszone w przyszłości.

Czy to zagrożenie dla Frankowiczów?

Nie należy tego wyroku odczytywać jako przełomu na korzyść banków. TSUE nie nakazał polskim sądom stosowania teorii salda – pozostawił to prawu krajowemu, a jednocześnie ograniczył swobodę sądów, stawiając warunek: mechanizm rozliczeniowy nie może pogarszać sytuacji konsumenta względem standardu ochrony z dyrektywy 93/13. To sądy krajowe – w tym Sąd Najwyższy – będą teraz decydować, czy i w jakim zakresie sięgać po kompensację roszczeń w konkretnych sprawach.

W naszej ocenie brak jest podstawy prawnej w polskich przepisach, które umożliwiają sądowi z urzędu dokonywanie kompensacji roszczeń, szczególnie w sytuacji gdy konsument sobie tego nie życzy. Sad nie powinien wyręczać banku, który dysponuje instrumentami zabezpieczającymi jego interesy.

Podsumowanie dla naszych Klientów

Jeżeli Państwa umowa kredytu w CHF/EUR/USD jest przedmiotem sporu sądowego lub planują Państwo wystąpienie z roszczeniem o ustalenie nieważności umowy, zachęcamy do konsultacji – każda sprawa wymaga indywidualnej analizy pod kątem strategii procesowej (wybór między żądaniem zapłaty a ustaleniem nieważności, formułowanie żądań odsetkowych, reakcja na ewentualne potrącenie zgłoszone przez bank). Nasza kancelaria śledzi na bieżąco orzecznictwo TSUE i Sądu Najwyższego w sprawach kredytów walutowych i uwzględnia je w prowadzonych postępowaniach.