Julia Telec
Obsługa prawna, Sprawy spółkowe

Zgłoszenie zmian do KRS po umorzeniu udziałów – kolejność czynności, jeden wniosek i ochrona poufnych dokumentów | Case Study

Wspólnik może wyjść ze spółki z o.o. na kilka sposobów. Najczęściej zbywa swoje udziały, pozostałym wspólnikom albo osobie trzeciej. Zbycie udziałów omówiliśmy w artykule Zbycie udziałów w spółce z o.o. Niekiedy jednak nie ma chętnego nabywcy albo wspólnicy chcą, aby udziały wspólnika występującego po prostu przestały istnieć. Wtedy stosuje się umorzenie udziałów, np. przez ich nabycie przez spółkę w celu umorzenia. Wyjście wspólnika ze spółki najczęściej pociąga za sobą więcej zmian korporacyjnych niż samo zbycie udziałów. Oprócz składu wspólników często zmienia się skład zarządu i umowa spółki.

Zgłoszenie wszystkich koniecznych zmian do KRS po umorzeniu udziałów można przeprowadzić jednym wnioskiem. Warunkiem jest jednak, aby poszczególne czynności zostały dokonane we właściwej kolejności, a wniosek był przygotowany tak, by sąd rejestrowy mógł prześledzić każdą zmianę. Dodatkowym wyzwaniem jest jawność akt rejestrowych. Do wykazania przebiegu skomplikowanych transakcji często trzeba złożyć dokumenty, które zawierają informacje poufne, a które po złożeniu może przeglądać każdy.

W niniejszym artykule, w oparciu o stan faktyczny jednej z prowadzonych przez Kancelarię spraw, omawiamy następujące zagadnienia:

  • jakie zmiany trzeba zgłosić do KRS po umorzeniu udziałów i jakie znaczenie ma wpis,
  • dlaczego kolejność czynności korporacyjnych ma znaczenie,
  • zgłoszenie wszystkich zmian jednym wnioskiem z pismem przewodnim,
  • jawność akt rejestrowych i wniosek o wyłączenie jawności dokumentów,
  • projektowane zmiany w ustawie o KRS dotyczące anonimizacji dokumentów.

Stan faktyczny sprawy

Klientem Kancelarii jest spółka produkcyjna, w której dwóch wspólników posiadało po 50% udziałów i obaj zasiadali w zarządzie. Jeden z nich wystąpił ze spółki w drodze dobrowolnego umorzenia udziałów z czystego zysku, opisanego w artykule Wyjście wspólnika ze spółki z o.o. – case study. Wypłatę wynagrodzenia z depozytu notarialnego strony uzależniły od wpisu umorzenia udziałów do KRS. Sprawność postępowania rejestrowego ma więc bezpośrednie znaczenie dla rozliczenia transakcji.

Wspólnik występujący zrezygnował z funkcji w zarządzie, a zmianę tę zgłoszono do KRS odrębnym wnioskiem. Po umorzeniu udziałów w spółce pozostał jeden wspólnik, który zamierzał:

  • objąć funkcję prezesa zarządu,
  • dostosować wartość nominalną udziałów do niezmienionego kapitału zakładowego,
  • wprowadzić do spółki małżonka jako drugiego wspólnika,
  • uporządkować umowę spółki.

Wszystkie te czynności zostały dokonane jednego dnia.

Jakie zmiany trzeba zgłosić do KRS po umorzeniu udziałów?

Charakter poszczególnych zmian był różny:

  • Umorzenie udziałów. Ponieważ umorzenie nastąpiło z czystego zysku, nie wymagało obniżenia kapitału zakładowego (art. 199 § 6 k.s.h.). Umorzenie nastąpiło z chwilą nabycia udziałów przez spółkę, a nie z chwilą wpisu. Do KRS należało jednak zgłosić tą zmianę w składzie wspólników i złożyć nową listę wspólników (art. 188 § 3 k.s.h.).
  • Zmiany umowy spółki. Zgodnie z art. 255 § 1 k.s.h., zmiana umowy spółki wymaga uchwały wspólników i wpisu do rejestru. Bez wpisu zmiany umowy spółki nie wywołują skutków.
  • Zmiany w zarządzie. Rezygnacja członka zarządu, zmiana funkcji pozostającego członka zarządu i jego zgoda na pełnienie funkcji prezesa wraz ze wskazaniem adresu do doręczeń.
  • Zmiany w składzie wspólników wynikające z darowizny udziałów. Udokumentowane umową darowizny, uchwałą zgromadzenia wspólników wyrażającą zgodę na zbycie i zawiadomieniem spółki.

Okres, w którym spółka ma jednego wspólnika. Dlaczego kolejność czynności ma znaczenie?

Między umorzeniem udziałów a darowizną części udziałów na rzecz małżonka w spółce był tylko jeden wspólnik. W tym okresie wykonywał on wszystkie uprawnienia przysługujące zgromadzeniu wspólników (art. 156 k.s.h.). Uchwały mogły zostać podjęte bez formalnego zwołania zgromadzenia, bo cały kapitał zakładowy był reprezentowany, a nikt nie zgłosił sprzeciwu (art. 240 k.s.h.).

Dlatego najpierw, na jednym zgromadzeniu wspólników zaprotokołowanym przez notariusza, podjęto uchwały w sprawie:

  • powierzenia pozostającemu członkowi zarządu funkcji prezesa zarządu (zmiana funkcji pełnionej w zarządzie),
  • dostosowania wartości nominalnej udziałów do niezmienionego kapitału zakładowego,
  • wyrażenia zgody na obie darowizny udziałów,
  • pozostałych zmian umowy spółki,
  • przyjęcia nowego tekstu jednolitego umowy spółki.

Dopiero później zawarto dwie umowy darowizny udziałów, zawiadomiono spółkę o zbyciu udziałów i sporządzono nową listę wspólników. Gdyby kolejność była odwrotna, do podjęcia uchwał potrzebny byłby już udział drugiego wspólnika. Zgoda zgromadzenia na zbycie udziałów musiałaby też zostać wyrażona na zgromadzeniu wspólników odbytym przed zbyciem udziałów (byłaby zatem konieczność odbycia NZW dwukrotnie). Szczegóły obu tematów omawiamy w artykułach:

Wartość nominalna udziałów po umorzeniu z czystego zysku – czy trzeba ją dostosować do kapitału zakładowego? | Case Study

Darowizna udziałów małżonkowi – jak przenieść udziały z majątku wspólnego i wprowadzić małżonka do spółki z o.o.? | Case Study

Przy okazji uporządkowano umowę spółki:

  • wprowadzono możliwość podwyższenia kapitału zakładowego do określonej kwoty w określonym terminie bez zmiany umowy spółki,
  • wyłączono stosowanie art. 230 k.s.h., który wymaga uchwały wspólników przy czynnościach o wartości przekraczającej dwukrotność kapitału zakładowego,
  • przewidziano powoływanie członków zarządu na czas nieoznaczony, o czym pisaliśmy w artykule Kiedy kończy się kadencja członka zarządu w spółce z o.o.?,
  • dostosowano przedmiot działalności do Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD 2025),
  • doprecyzowano postanowienie o siedzibie spółki.

Jeden wniosek do KRS i pismo przewodnie

Wszystkie zmiany zgłosiliśmy jednym wnioskiem. Dołączyliśmy do niego pismo przewodnie, które w porządku chronologicznym przedstawia każdą zmianę: stan dotychczasowy, stan obecny oraz dokumenty, które ją potwierdzają. Pismo obejmowało w szczególności:

  • strukturę kapitałową, skład wspólników i skład zarządu przed zmianami i po nich,
  • umorzenie udziałów, wraz z wykazaniem spełnienia przesłanek dobrowolnego umorzenia i ziszczenia się warunków zawieszających umowy nabycia udziałów,
  • dostosowanie wartości nominalnej udziałów do kapitału zakładowego,
  • obie darowizny udziałów,
  • pozostałe zmiany umowy spółki.

Sąd rejestrowy bada dokumenty dołączone do wniosku. Przy kilku powiązanych ze sobą zmianach przejrzyste przedstawienie ich chronologii ogranicza ryzyko wezwań do uzupełnienia braków i przyspiesza postępowanie. W omawianej sprawie ma to dodatkowe znaczenie, ponieważ od wpisu zależy wypłata wynagrodzenia z depozytu notarialnego.

Jawność akt rejestrowych a dokumenty transakcji

Akta rejestrowe są jawne. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u KRS, każdy ma prawo przeglądania akt rejestrowych podmiotów wpisanych do rejestru, chyba że ustawa stanowi inaczej. Akta prowadzone w systemie teleinformatycznym są udostępniane także przez Internet. Ustawa o KRS przewiduje jedynie wąski katalog wyjątków od zasady jawności i nie obejmuje on dokumentów transakcyjnych spółki.

W omawianej sprawie do wykazania ziszczenia się warunków transakcji konieczne było złożenie dokumentów, które nie są potrzebne do samego wpisu, a zawierają informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa oraz dane osobowe. Dlatego wraz z wnioskiem o wpis złożyliśmy wniosek o wyłączenie tych dokumentów z jawnej części akt rejestrowych. Uzasadniliśmy go ochroną tajemnicy przedsiębiorstwa i danych osobowych oraz tym, że udostępnienie tych dokumentów nie służy celowi jawności rejestru, czyli bezpieczeństwu obrotu.

Na wypadek nieuwzględnienia wniosku w całości zgłosiliśmy żądania ewentualne, w tym o udostępnianie osobom trzecim wyłącznie wersji dokumentów pozbawionych informacji poufnych, o wezwanie spółki do złożenia wersji zanonimizowanych przed udostępnieniem dokumentów oraz o tymczasowe wstrzymanie ich udostępniania do czasu rozpoznania wniosku.

Projektowane zmiany w ustawie o KRS w zakresie anonimizacji

Problem ten dostrzega ustawodawca. Do Sejmu trafił rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw. Projekt przewiduje obowiązek dołączania do pism i dokumentów zawierających dane osobowe lub inne dane prawnie chronione wyciągów z pominięciem tych danych. Obowiązek przygotowania wyciągu spoczywać będzie na podmiocie składającym dokument. Zgodnie z zapowiedziami zmiany mają wchodzić w życie etapami, w latach 2027–2028. Do tego czasu ochrona poufnych informacji w aktach rejestrowych wymaga indywidualnej inicjatywy wnioskodawcy.

Podsumowanie

Zgłoszenie zmian do KRS po umorzeniu udziałów wymaga zaplanowania całego ciągu czynności, a nie tylko przygotowania wniosku. Zastosowane w omawianej sprawie rozwiązania umożliwiły:

  • wykorzystanie okresu, w którym w spółce był jeden wspólnik, do podjęcia wszystkich uchwał przed wprowadzeniem drugiego wspólnika,
  • zgłoszenie wszystkich zmian jednym wnioskiem, z pismem przewodnim przedstawiającym ich chronologię,
  • powiązanie postępowania rejestrowego z rozliczeniem transakcji przez depozyt notarialny,
  • ochrony informacji poufnych przed ich udostępnieniem w aktach rejestrowych.

Błędna kolejność czynności albo niekompletne udokumentowanie zmian może skutkować wezwaniami sądu rejestrowego, wydłużeniem postępowania, a w skrajnych przypadkach odmową wpisu. Kancelaria prowadzi postępowania rejestrowe przed KRS i zapewnia bieżącą obsługę korporacyjną spółek. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy.

Szukasz pomocy prawnej w ramach naszych specjalizacji? Zobacz listę usług.

Znamy realia biznesowe, zapewniamy praktyczne rozwiązania dla przedsiębiorców.

Posiadamy wieloletnie doświadczenie procesowe. Na bieżąco reagujemy na zmiany w przepisach prawa. Stawiamy na wiedzę, wysoki poziom naszych usług i dobrą komunikację z Klientami. Zapraszamy do kontaktu.

splash-1
splash-2
splash-3