Alternatywna broń w walce z naruszeniem danych osobowych

W związku z wejściem w życie tzw. Rozporządzenia RODO wzrosła świadomość społeczna w zakresie ochrony danych osobowych. Nie są jednak powszechnie znane wszystkie narzędzia dochodzenia swoich praw, które przysługują każdej osobie fizycznej w związku z bezprawnym przetwarzaniem jej danych osobowych.

Zapewne każdy z nas spotkał się kiedyś z sytuacją niedozwolonego przetwarzania danych osobowych. Najczęściej można się z tym zetknąć otrzymując telefony albo wiadomości tekstowe, które zostały wysłane bez wyrażenia uprzedniej zgody na przetwarzanie swojego numeru telefonu komórkowego.

Osoba, której dane osobowe były w ten sposób bezprawnie przetwarzane może złożyć skargę do organu administracji publicznej zajmującego się ochroną danych osobowych – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Instytucja skargi jest jednak wysoce nieefektywna, na jej merytoryczne rozpoznanie czeka się bowiem kilka lat. Po wejściu w życie RODO czas oczekiwania na jej rozpoznanie zapewne nie ulegnie skróceniu.

Ustawodawca w nowo uchwalonej ustawie o ochronie danych osobowych wprowadził jednak narzędzia, które pozwalają efektywniej egzekwować swoje prawa w tym względzie. Chodzi tu o art. 107 ust. 1 ustawy, który zakazuje bezprawnego przetwarzania danych osobowych pod groźbą kary pozbawienia wolności do lat 2. Podobny w treści przepis funkcjonował już na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o ochronie danych osobowych przy czym zawierał on zbyt ogólne opisy znamion czynu i przez to był niechętnie stosowany przez organy ścigania i sądy. Można więc zawiadomić Prokuraturę o podejrzeniu możliwości popełnienia przestępstwa.

Aby ustalić treść znamion określonych w art. 107 ust. 1 ustawy należy sięgnąć do innych przepisów. Z przetwarzaniem danych osobowych, które nie jest dopuszczalne, możemy mieć do czynienia przede wszystkim w przypadku, gdy nie jest spełniony żaden z warunków przetwarzania przewidzianych w art. 6 ust. 1 RODO. Z kolei przetwarzanie danych osobowych w sposób nieuprawniony, może obejmować przetwarzanie danych osobowych bez polecenia lub w sposób wykraczający poza polecenie administratora danych osobowych. Najczęściej będziemy mieli do czynienia z niedopuszczalnym przetwarzaniem naszych danych osobowych.

Końcowo należy wspomnieć, że opisane w niniejszym artykule przestępstwo ma charakter formalny. Dla przypisania za nie odpowiedzialności karnej nie jest konieczne wystąpienie skutków, w szczególności nie jest wymagane naruszenie bezpieczeństwa danych osobowych w wyniku popełnienia przestępstwa.
W mojej ocenie, droga karna stanowi ciekawą i szybszą alternatywę dla egzekwowania przestrzegania przepisów traktujących o ochronie danych osobowych niż żmudna ścieżka administracyjna. Istnieje również trzecia droga o charakterze cywilnoprawnym ale o tym w którymś z kolejnych artykułów na naszym blogu.

Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1000, ze zm.),
2. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U.UE.L.2016.119.1)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *