Połączenie spółek kapitałowych przez przejęcie

Kodeks spółek handlowych reguluje szereg przekształceń spółek w szerokim rozumieniu tego słowa. Zaliczają się do nich: połączenia, podziały i przekształcenia sensu stricto (zamiana jednej w spółki w inną). Połączenia spółek mogą przybrać dwie formy
(art. 492 §1 k.s.h.):

1. Łączenie się przez przejęcie – czyli takie połączenie, które polega na tym, że jedna spółka przejmuje/wchłania drugą,
2. Łączenie się przez zawiązanie nowej spółki – czyli takie połączenie, które polega na tym, że zostaje utworzona nowa spółka, która przejmuje/wchłania spółki podlegające łączeniu.

Łączenie się przez przejęcie jest mocno ograniczone w stosunku do spółek osobowych, które nie mogą być nigdy spółką przejmującą, mogą jednak być spółką przejmowaną. Wyjątkiem jest spółka komandytowo-akcyjna, wykazująca się jednak szeregiem cech kapitałowych. Może ona być spółką przejmującą jako jedyna spółka osobowa.

Istnieje kilka możliwości połączeń spółek przez przejęcie:

1. „Zwykłe” łączenie się przez przejęcie,
2. „Zwykły” tryb uproszczony (w przypadku, gdy spółka przejmująca dysponuje akcjami lub udziałami, reprezentującymi co najmniej 90% kapitału spółki przejmowanej, lecz nieobejmującej całego kapitału),
3. „Specjalny” tryb uproszczony (w przypadku, gdy jedna osoba, dysponuje bezpośrednio lub pośrednio wszystkimi akcjami lub udziałami w spółce przejmującej i przejmowanej).

 Poniżej zajmiemy się omówieniem typowej sytuacji połączenia spółki przez przejęcie tj. „zwykłego” łączenia się przez przejęcie.

Połączenia poprzez przejęcie spółek kapitałowych, krok po kroku:

Plan połączenia spółek – połączenie się spółek przez przejęcie (księgowanie)

Dla łączenia się przez przejęcie spółki muszą pisemnie uzgodnić między sobą plan połączenia. Zgodnie z art. 499 §1, powinien on zawierać co najmniej:

1) formę prawną, firmę i siedzibę każdej z łączących się spółek, sposób łączenia, a w przypadku połączenia przez zawiązanie nowej spółki – również formę prawną, firmę i siedzibę tej spółki;

2) stosunek wymiany udziałów lub akcji spółki przejmowanej bądź spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki na udziały lub akcje spółki przejmującej bądź spółki nowo zawiązanej i wysokość ewentualnych dopłat pieniężnych, chyba że nie dochodzi do takiej wymiany;

3) zasady dotyczące przyznania udziałów albo akcji w spółce przejmującej bądź w spółce nowo zawiązanej;

4) dzień, od którego udziały albo akcje, o których mowa w pkt 3, uprawniają do uczestnictwa w zysku spółki przejmującej bądź spółki nowo zawiązanej;

5) prawa przyznane przez spółkę przejmującą bądź spółkę nowo zawiązaną wspólnikom oraz osobom szczególnie uprawnionym w spółce przejmowanej bądź w spółkach łączących się przez zawiązanie nowej spółki;

6) szczególne korzyści dla członków organów łączących się spółek, a także innych osób uczestniczących w połączeniu, jeżeli takie zostały przyznane.

Ponadto, do planu należy dołączyć następujące dokumenty:

1) projekt uchwał o połączeniu spółek;

2) projekt zmian umowy albo statutu spółki przejmującej bądź projekt umowy albo statutu spółki nowo zawiązanej;

3) ustalenie wartości majątku spółki przejmowanej bądź spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, na określony dzień w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o ogłoszenie planu połączenia;

4) oświadczenie zawierające informację o stanie księgowym spółki sporządzoną dla celów połączenia na dzień, o którym mowa w pkt 3, przy wykorzystaniu tych samych metod i w takim samym układzie jak ostatni bilans roczny.

Dla oświadczenia, o którym mowa w punkcie 4), nie trzeba sporządzać nowej inwentaryzacji. Należy pamiętać o tym, że wartości wskazane w ostatnim bilansie powinny być niezmienione. Zmienić je można tylko w przypadku, gdy jest to konieczne dla odzwierciedlania zmian w zapisach księgowych. Z obowiązku składania takiego oświadczenia, zwolniona jest spółka publiczna, która udostępnia akcjonariuszom półroczne sprawozdania finansowe.

Zgłoszenie planu połączenia spółek do sądu

Kolejnym krokiem jest zgłoszenie planu połączenia spółek do sądu rejestrowego. Do planu połączenia spółek należy dołączyć wniosek o wyznaczenie biegłego, który zbada poprawność i rzetelność planu połączenia.

Sprawozdanie zarządu

Zarządy, każdej z łączących się spółek, powinny sporządzić pisemne sprawozdanie uzasadniające połączenie, jego podstawy prawne oraz uzasadnienie ekonomiczne. Sprawozdanie musi zawierać zwłaszcza stosunek wymiany udziałów lub akcji.  Warto w tym miejscu wyjaśnić, na czym polega stosunek wymiany udziałów lub akcji. Otóż wspólnicy spółki przejmowanej, stracą swoje dotychczasowe w niej udziały lub akcje (poprzez fakt, że spółka przestanie istnieć). Wobec tego, muszą oni otrzymać nowe udziały lub akcje od spółki przejmującej w ramach rekompensaty. Możliwe są również, obok udziałów lub akcji, dopłaty w gotówce. Te ustalenia powinny być zawarte zarówno w planie połączenia, jak i sprawozdaniu zarządu, o czym już wcześniej była mowa.

Badanie planu połączenia spółek przez biegłego

Biegły – po zbadaniu planu połączenia pod kątem poprawności i rzetelności – sporządzi opinię, w której wskaże czy stosunek udziałów lub akcji otrzymywanych przez dotychczasowych wspólników spółki przejmowanej został ustalony należycie. Biegły ponadto powinien pochylić się nad metodą służącą do ustalenia tego stosunku wymiany oraz ocenić zasadność jej zastosowania.

Opinia biegłego nie będzie wymagana w sytuacji, w której wszyscy wspólnicy, każdej z łączących się spółek, wyrazili zgodę na połączenie spółek. Wówczas nie jest również wymagane, wcześniej wspomniane, sprawozdanie zarządu.

Zawiadomienie wspólników o zamiarze połączenia się z inną spółką

Zarządy łączących się spółek powinny zawiadomić wspólników dwukrotnie, w sposób przewidziany dla zwoływania zgromadzeń wspólników lub walnych zgromadzeń, o zamiarze połączenia się z inną spółką. Pierwsze zawiadomienie powinno być dokonane nie później niż miesiąc przed planowanym dniem powzięcia uchwały o połączeniu, a drugie po co najmniej dwóch tygodniach od pierwszego zawiadomienia. Wspólnicy mają prawo przeglądać dokumenty takie jak plan połączenia, sprawozdania finansowe, projekt uchwał o połączeniu, projekt zmiany umowy lub statutu spółki przejmującej, ustalenie zawartości majątku spółki przejmowanej oraz niektóre inne ważne dokumenty.

Uchwała o połączeniu spółek przez przejęcie

Połączenie spółek wymaga podjęcia przez zgromadzenie wspólników/walnego zgromadzenia każdej z łączących się spółek uchwał. Uchwała taka podejmowana jest większością ¾ głosów, reprezentujących co najmniej połowę kapitału zakładowego. W przypadku spółki publicznej wymóg ten jest obniżony do większości 2/3 głosów. Należy jednak mieć na uwadze, że statut lub umowa spółki mogą przewidywać surowsze warunki powzięcia takiej uchwały, co należy zweryfikować przed rozpoczęciem sporządzania planu przekształcania spółki.

Po powzięciu tych uchwał, zarządy spółek powinny je zgłosić do sądu rejestrowego właściwego dla spółki przejmującej. Sąd powinien wpisać wzmiankę do rejestru o takiej uchwale.

Następnie – na wniosek spółki przejmującej – powinno nastąpić ogłoszenie połączenia.

Skutki połączenia spółek przez przejęcie

Co jednak w praktyce oznacza takie połączenie? Spółka przejmowana zostaje rozwiązana bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, a jej majątek zostaje przejęty przez spółkę przejmującą. Początkowo, mimo połączenia spółek, majątek spółek sprzed połączenia jest zarządzany oddzielnie. Dzieje się tak ze względu na konieczność zaspokojenia, z pierwszeństwem, z owego majątku, wierzycieli spółek sprzed połączenia. Oddzielny zarząd powinien trwać do momentu zaspokojenia wszystkich wierzycieli, których wierzytelności powstały przed dniem połączenia, a którzy do 6 miesięcy po ogłoszeniu połączenia zażądali na piśmie zapłaty. Później majątek jest już zarządzany jak w każdej innej spółce.

Połączenie spółek przez przejęcie a pracownicy

Zgodnie z art. 494 §1 k.s.h., spółka przejmująca z dniem połączenia wchodzi we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. Oznacza to, że dochodzi do tak zwanej sukcesji uniwersalnej, co jest korzystnym rozwiązaniem dla osób zatrudnionych w spółce. Z dniem połączenia wszelkie umowy o pracę, zlecenie, dzieło, kontrakty B2B przechodzą ze spółki przejmowanej na przejmującą, bez konieczności sporządzania jakichkolwiek aneksów czy wypowiadania tych umów i zawierania ich na nowo.

Pomoc prawna przy przekształceniach spółek

Potrzebujesz pomocy w opracowaniu strategii przekształcenia spółek? Nasza Kancelaria prawna specjalizuje się w prawie gospodarczym. Pomagamy klientom w przygotowaniu dokumentacji potrzebnej do przekształcenia spółek. Zapraszamy do kontaktu, ustalimy dla Ciebie plan działania, który Cię odpowiednio zabezpieczy pod kątem prawnym.

Współautorem artykułu jest praktykant Paweł Kośka.