Odpowiedzialność odszkodowawcza banku za autoryzowaną transakcję płatniczą w związku z naruszeniem obowiązków wynikających z przepisów AML

Coraz częściej w naszej praktyce spotykamy się z problemem oszustw, których ofiarą padają najczęściej przedsiębiorcy dokonujący wysokokwotowych przelewów za zakupione towary i usługi. Przestępcy, korzystając z różnych, mniej lub bardziej wyrafinowanych technik informatycznych dokonują podmiany numerów rachunków bankowych. Przedsiębiorca przelewa środki na rachunek założony na tzw. słupa, a środki momentalnie z niego znikają transferowane na kolejne rachunki i w praktyce są nie do odzyskania w postępowaniu karnym, które najczęściej kończy się umorzeniem wobec niewykrycia sprawców przestępstwa.

Nie ma wątpliwości, że opisana sytuacja stanowi przykład autoryzowanej transakcji płatniczej, tzn. osoba korzystająca z rachunku płatniczego świadomie wyraża zgodę na wykonanie przelewu określonej sumy pieniężnej, pozostając przy tym w błędnym przekonaniu, że środki trafią na rachunek kontrahenta. Przepisy ustawy o usługach płatniczych wprost wyłączają odpowiedzialność banku inicjującego transakcję przelewu, w sytuacji, w której nazwa odbiorcy przelewu nie jest zgodna z numerem rachunku bankowego, wpisywanym przez użytkownika. Bank nadawcy takiego przelewu nie posiada zresztą narzędzi, aby weryfikować czy dane nadawcy i odbiorcy przelewu są zgodne.

Powstaje zatem pytanie czy istnieje możliwość dochodzenia odszkodowania od drugiego podmiotu w łańcuchu tj. banku, do którego trafiły środki. Należy stwierdzić, że taka odpowiedzialność jest możliwa do przypisania, ale wymaga to wykazania, że bank nie dochował obowiązków wynikających z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (tzw. przepisy AML) co skutkowało powstaniem szkody w majątku pokrzywdzonego przestępstwem. Chodzi tu w szczególności o brak zastosowania wymaganych tymi przepisami środków bezpieczeństwa finansowego co wydatnie ułatwiło przestępcom dokonanie przestępstwa.

Sprawy tego rodzaju wymagają szczegółowej analizy ponieważ zwykle pojawia się w nich element transgraniczny (bank odbiorcy przelewu ma najczęściej siedzibę poza granicami Polski), ponadto sprawa może zahaczać o prawo obce i to nie tylko w zakresie przepisów AML ale również przepisów dotyczących odpowiedzialności odszkodowawczej. Nasza kancelaria prowadzi tego rodzaju postępowania, orzecznictwo obejmujące odpowiedzialność odszkodowawcza banku na gruncie naruszenia przepisów AML dopiero się kształtuje i będziemy na bieżąco informowali o uzyskanych w tych sprawach rozstrzygnięciach.